Soi vào những giấc mộng hoa

Đã lâu lắm rồi nó mới lại được về Hà Nội ăn Tết cùng cả nhà. Mọi người hỏi nó:

Bình thường du học sinh ăn Tết như thế nào nhỉ?

Thì… Cái Tết xa nhà có lẽ đâu đó cũng vui một nửa. Mọi năm cứ đến gần Tết, chúng nó lại rục rịch chuẩn bị văn nghệ cho Hội sinh viên. Mỗi đứa ôm hết gần nửa chương trình. Thành ra, khoảnh khắc giao thừa thường len vào những buổi tập chớp nhoáng, tranh thủ sau giờ học trên trường, cùng nhau dừng lại vài giây đếm ngược rồi gọi điện về nhà. Chúng nó cũng có bánh chưng, thi thoảng chăm lắm thì bày ra nấu nướng, tụ tập ăn uống cùng nhau cho đỡ nhớ.

Năm nay thì chẳng cần nhớ nữa. Những ngày cận Tết mang theo vô vàn tươi sáng, kéo nó về với những điều mà hồi nhỏ nó chẳng hề để ý, khiến chúng hiện ra dễ chịu đến lạ lùng. Nó tự nhiên thích hít hà mùi nhang từ trên phòng thờ lửng lơ trôi xuống, phảng phất khắp nhà. Nó thích vừa làm việc vừa nhìn bà ngồi xem tivi rồi thi thoảng quay sang kể nó nghe những câu chuyện cũ kĩ, chuyện về ông, chuyện về cả nhà và chuyện về ngày Tết.

Cứ thế, những câu chuyện của bà đưa nó về với một thuở ngốc nghếch ngày nó bé bằng nửa bây giờ, những lần chúng nó “được” dựng dậy giữa đêm để đi chợ hoa. Nhưng mọi người biết đấy, trẻ con, hứng khởi hôm trước, ngán ngẩm hôm sau. Mỗi lần đi chợ hoa là một lần chúng nó ngái ngủ, gật gà gật gù trên chiếc xe “mơ”, bao nhiêu nhiệt tình của buổi tối hôm trước đều tan biến hết. Bố mẹ cứ mải miết chọn, còn con cứ mải miết ngủ. Để rồi đến bây giờ, đi xa rồi mới tỉnh, Tết mà không có hoa, không có gia đình ở bên thì không phải là Tết.

Tuy nhiên, năm nay, Hoa Tết đối với nó có lẽ còn đặc biệt hơn cả, vẫn là những nét đẹp dung dị của ngày Tết cổ truyền, vẫn là những tín hiệu đầu tiên của một mùa xuân đang tới nhưng thêm vào đó còn là những quan sát, cảm nhận riêng của nó về mọi người xung quanh, và tất nhiên là cả những kỉ niệm về triển lãm mà nó vừa thực hiện đầu năm nay cùng với đồng đội thân tại Hà Nội.

Có lẽ mọi người cũng nhận thấy rằng nhịp sống hiện đại ngày một vội vã. Nhiều người dần coi hoa Tết là hiển nhiên, là bình thường. Nhưng cũng chính những điều hiển nhiên và bình thường ấy lại phản chiếu một thế giới tinh thần muôn màu ẩn sâu bên trong và xung quanh mỗi người, chỉ là chúng ta thường bị đánh lừa bởi thói quen và đôi khi cũng chẳng đủ chú tâm để nhìn thấy.

Nghệ thuật đôi khi chỉ đến từ những điều đơn giản như vậy và nhiệm vụ của chúng nó chính là biến những liên kết tưởng chừng như vô hình ấy trở nên hữu hình.

Triển lãm của chúng nó mang tên “MONG”, có nghĩa là “mong manh”, (những bông hoa) nhỏ bé, dễ dàng tan biến và mất đi theo thời gian, nhưng đồng thời cũng là “mong ước” (vào mỗi dịp Tết) mà chúng ta luôn ấp ủ, tha thiết cố gắng không ngừng vì nó. Và dù là “mong manh” hay “mong ước” thì cả hai từ ngữ tưởng chừng như chẳng hề có tí liên hệ này lại cùng mang trong mình ẩn ý về Hoa Tết, gắn liền với những giá trị của khoảnh khắc, và cùng được ươm tại căn gác nhỏ nhắn của Cầm.

Nhưng tại sao lại là Cầm mà không phải là một nơi nào khác?

Gác Cầm những ngày Mong chưa tới

Khi nhắc đến hoa Tết thì mọi người cảm thấy thế nào? Hình dung chúng hiện lên trong một không gian ra sao?

Là một nét đẹp văn hóa truyền thống không thể thiếu đối với mỗi gia đình Việt Nam, đâu đó trong tâm trí của chúng nó, hình ảnh hoa Tết luôn hiện lên đầy sống động giữa một không gian trong nhà ấm cúng, truyền thống, với cầu thang mộc, cửa sổ xanh, và bức tường trắng có đôi phần cũ kĩ. Gác Cầm trùng hợp là một trong số rất ít những nơi như vậy. Một không gian không quá nhỏ và còn lưu giữ được những hình ảnh về một Việt Nam 2-3 chục năm về trước, cái thời chúng nó còn bé tí teo, chạy lon ton giúp bố mẹ bày biện mứt tết hay chọn băng đĩa nhạc đón khách đến chơi nhà.

Đây cũng chính là cách mà chúng nó mong muốn đón tiếp những khán giả của “MONG”, không chỉ đem đến những tác phẩm nghệ thuật đương đại mà hơn cả là một trải nghiệm đúng chất Việt Nam, tái hiện lại một ngày Tết cổ truyền với ngôi nhà cổ, những bản nhạc xưa cùng trà và mứt, tất nhiên là không thể thiếu nhân vật chính là những bông hoa cùng những nụ cười. Thoát ra khỏi quy chuẩn về không gian nghệ thuật mà mọi người thường thấy, luôn là một chiếc hộp “vuông vức”, “không tì vết”, chúng nó đặc biệt chọn đặt “MONG” tại gác Cầm với mong muốn đưa đứa con tinh thần đầu tiên này trở thành một cầu nối giữa Tết xưa và nay, một không gian của quá khứ an yên giữa nhịp sống hiện đại hối hả.

Bước vào không gian của “MONG” là mọi người bước vào một hành trình tìm về bên trong thông qua trải nghiệm bằng cả 5 giác quan được dẫn dắt xuyên suốt bởi 8 loài hoa và chia thành 3 giai đoạn tương ứng với 3 hình thức nghệ thuật đương đại:

Nhiếp ảnh – Nghệ thuật sắp đặt – Video-art

Để mọi người có một trải nghiệm mượt mà và trôi chảy, nó đã chọn sẵn cho mọi người một trình tự mà theo nó là hợp lí nhất, mở đầu bằng :

1. Chuỗi 8 bức ảnh chân dung tương ứng với 8 loài hoa và 3 mong ước trong dịp Tết cổ truyền

Không biết mọi người thế nào, chứ bản thân nó, trước khi bắt đầu lên ý tưởng cho triển lãm, nó chẳng biết vào dịp Tết người ta thường chơi những loài hoa nào ngoài một số loại hoa phổ biến như đào, quất, mai, tầm xuân hay lay ơn, rồi ý nghĩa của chúng là gì. Với nó, Tết chỉ cần có một cành đào thật đỉnh là đủ.

Thế rồi, thiếu đâu thì đắp đấy, nó bắt đầu tìm hiểu về ý nghĩa của từng loài hoa Tết. Nó hỏi mọi người xung quanh rồi search Google loạn cả lên. Tuy nhiên, mọi thứ không đơn giản như nó tưởng. Ý nghĩa của tất cả các loài hoa, rồi cả những sự tích xung quanh chúng có quá nhiều sự trùng lặp.

Nhưng nghĩ lại thì… không phải ý nghĩa của hoa cũng là do con người đặt ra hay sao? Vậy tại sao nó không tự đặt vào đó những cảm nhận của riêng mình? Nó lục lại toàn bộ những ghi chép vụn vặt trong điện thoại về cuộc sống mà nó quan sát được, kết hợp với những gì nó vừa tìm hiểu, tạo thành ý tưởng cho triển lãm.

Hoa Tết, đối với văn hóa cổ truyền Việt Nam mà nói, không chỉ đơn thuần là một hình thức trang trí nhà cửa vào dịp Tết, mà người chơi hoa còn gửi gắm vào đó những mong ước cho một năm mới đủ đẩy về: Sức khỏe – Sự Nghiệp – Hạnh Phúc. Mà theo nó, những mong ước ấy sẽ không tự nhiên bay đến. Mỗi chúng ta đều cần phải không ngừng vượt qua thử thách, học những bài học của riêng mình để có thể góp nhặt từng chút một những thành công nho nhỏ.

Điều gì tự mình tạo ra, tự mình cố gắng thì sẽ đem lại hạnh phúc đủ đầy hơn là mong cho người khác đem lại.

Và thế là, nó chọn ra 8 loài hoa tương ứng với 8 ý nghĩa tinh thần cũng chính là 8 đức tính mà mỗi người cần duy trì để tạo ra “phép lạ” biến mong ước thành hiện thực. Bất kể mong ước đó là về Sức khỏe, Sự nghiệp hay Hạnh phúc.

Con người rồi sẽ già đi nhưng những gì thuộc về bản chất tốt đẹp trong họ mãi luôn ở đó.

Mỗi bức ảnh đều được đính lên bằng những bông hoa tươi mang màu sắc riêng biệt, tượng trưng cho dòng thời gian hữu hạn. Có lẽ đối với chúng ta, nhiếp ảnh, vốn được coi là một phương thức nghệ thuật nhằm mục đích lưu giữ khoảnh khắc, giờ đây được liên kết với những sinh vật sống không ngừng biến đổi theo thời gian. Mỗi khán giả tham gia sẽ bắt gặp những bông hoa, ở những trạng thái khác nhau, vào những thời điểm khác nhau. Nhưng trong suốt cuộc hành trình từ lúc nở đến lúc tàn tại triển lãm, mỗi bông hoa vẫn luôn toát lên một tinh thần tích cực không hề thay đổi trên từng bức ảnh.

Với ý tưởng tạo hình như vậy, những bông hoa được nhân hóa dưới hình hài một con người. Khán giả dến xem không chỉ đơn thuần là ngắm nhìn một tác phẩm, mà còn tương tác trực tiếp với chúng. Mỗi người sẽ có cho mình một cuộc gặp gỡ bất ngờ, một cuộc (tự) đối thoại để đưa ra cảm nhận về kẻ đối diện (tức những bông hoa), và về chính bản thân mình. Có người sẽ đi lướt qua mỗi bức ảnh một hai phút, có những người lại nán lại lâu ở vài ba bức mà họ cảm thấy gắn kết phần nào. Đứng bên ngoài quan sát những chuyển động đó âu cũng là một thú vui nhẹ nhàng. Nhưng nó tất nhiên sẽ không tận hưởng một mình.

Tất cả những điều đó cuối cùng đều được lưu trong một cuốn sổ, mà mỗi khản giả sẽ tự mình trả lời cho những câu hỏi sau:

  1. Ngày, giờ đến tham dự triển lãm
  2. Những bông hoa tại Mong lúc này trông như thế nào?
  3. Cảm xúc của bạn sau cuộc gặp gỡ này?

Và đến khi mọi người lấp đầy cuốn sổ cũng là lúc mở ra câu trả lời cho câu hỏi:

Những bông hoa mỗi ngày một khác, con người ngày một già đi, đến khi triển lãm kết thúc, con người mất đi thì điều gì còn lại?

Nó cho rằng đó chính là những hình ảnh mà chúng ta lưu lại trong kí ức của mọi người xung quanh, qua những cuộc gặp gỡ dài ngắn khác nhau, rồi từ đó ghép lại thành một cái nhìn tổng thể về hành trình sống thay đổi mỗi ngày của mỗi người. Qua đó mọi người cũng có thể thấy rằng, giống như con người chẳng ai có thể sống hoàn toàn một mình, tác phẩm nghệ thuật sẽ chẳng thể trọn vẹn nếu tách rời khỏi khán giả.

Và dưới đây là những bức ảnh chân dung cùng quá trình biến đổi tại triển lãm và ý nghĩa tinh thần của chúng.

Sự Nghiệp

Hoa Violet – Kiên trì

Hoa Lay-ơn – Dám đương đầu

Cây quất – Nắm bắt cơ hội

Hạnh phúc

Hoa Tuyết Mai – Thấu hiểu

Hoa đào – Lạc quan

Hoa Ly – Trọn vẹn với chính mình

Sức khỏe

Hoa thược dược – Chăm sóc bản thân

Hoa cúc – Nuôi dưỡng tâm hồn

2. Nghệ thuật sắp đặt và hoa

Sau khi đã hiểu hơn về ý nghĩa của từng loại hoa và có những cuộc đối thoại riêng tư với chúng, đoạn hành trình tiếp theo mà nó muốn dẫn mọi người tới đó chính là trải nghiệm đối diện với những bông hoa luôn tồn tại trong chính mình.

Mỗi bông hoa đều đẹp theo cách của riêng mình. Vẻ đẹp đó không chỉ nằm ở hình dáng mà còn ở chính sự tồn tại của nó. Tuy nhiên mỗi người chúng ta không phải là một bông hoa, mà chính là một vườn hoa mang trọn vẹn và đầy đủ những ý nghĩa tinh thần toát lên từ tất cả những loài hoa này. Tùy vào từng trường hợp, từng hoàn cảnh mà chúng ta sẽ thể hiện một trong số những đức tính đó ra theo nhiều cách thức khác nhau. Và tuy rằng cùng là một tổ hợp trọn vẹn của cả 8 đức tính đó, nhưng mỗi người sẽ có một “liều lượng” nhất định dành cho từng loại hoa, thay đổi theo tùy từng giai đoạn trong cuộc đời. Thế mới nói, con người vừa giống nhau nhưng cũng lại vừa đa dạng vô cùng.

Chính vì vậy, những bông hoa ấy một lần nữa xuất hiện và được đặt tại trung tâm của không gian triển lãm, để cùng nhau hoàn thiện và phản chiếu vẻ đẹp tâm hồn của mỗi người tham gia. Qua những tấm gương được lắp đặt như những đám mây, tầng tầng, lớp lớp, mỗi chúng ta đều có thể soi chiếu vào vườn hoa tâm thức của chính mình. Hành trình này đặc biệt được bảo vệ bằng âm thanh của tự nhiên, tiếng chim hót, tiếng nước chảy, tiếng cây cối đung đưa, giúp tăng khả năng tưởng tượng, và tạo cảm giác riêng tư không bị ai làm phiền.

3. Video hành trình

Cuối cùng, để tóm tắt lại toàn bộ trải nghiệm mà “MONG” mong muốn đem đến cho mỗi khán giả tham gia, chúng nó đã dành riêng ra một góc của triển lãm để đưa những “kí ức” còn mới đó quay trở lại, dưới một dạng thức khác.

Với chiếc video nho nhỏ này, “MONG” tạo nên một không gian ảo, nơi khán giả trở thành nhân vật chính, bước vào hành trình tìm về với từng bông hoa trong chính mình, Theo một cách tự nhiên nhất, qua hình ảnh, âm thanh và cả mùi hương, mỗi người đón nhận lần lượt 8 bông hoa, từ đó kết hợp và tạo nên sự hài hòa cho vườn hoa của tâm hồn mình, để cuối cùng mỗi người đều có thể cảm nhận rằng:

Đẹp hơn cả những đóa hoa chính là những tâm hồn chiêm ngưỡng chúng.

Vậy đó, và thế là triển lãm đã kết thúc được một tháng, để lại trong chúng nó biết bao kỉ niệm. Những ngày mọi người làm việc liên tục từ sáng tới tối, những cuộc gọi trái múi giờ, chỉ để cố gắng cho một bản thử nghiệm đầu tiên hoàn thiện nhất có thể.

Trải nghiệm lần này được đến gần với khán giả cũng cho nó nhiều kinh nghiệm đáng quý, giúp nó hiểu hơn về cách nhìn về nghệ thuật của mọi người. Giống như khi đi du lịch, cùng là một địa điểm, nhưng mỗi người sẽ có một cảm nhận khác nhau với những câu chuyện riêng thú vị, những khán giả đến với “MONG” cũng như vậy. Có người đến và tìm được sự bình yên, có người lại nói với nó “chị ơi, em cảm giác như mình sắp già lắm rồi!”, có một cô bé lại hỏi nó rằng: “em cứ bị cuốn vào hai bức Violet và hoa cúc mà chẳng hiểu tại sao?”, cho nó cơ hội được giải thích kĩ hơn và trả lời em rằng có lẽ hai bức đó cho em thấy những điều à em đang thiếu và đang cần. Những bông hoa chỉ đơn thuần thực hiện nhiệm vụ chạm đến những cảm xúc từ sâu bên trong mà chúng ta ít khi để ý đến, cứ mông lung chạy theo dòng chảy của thời gian. Hoa dù tươi, dù héo đều đẹp theo những cách rất riêng, quan trọng là trong quá trình ấy, chúng đã sống như thế nào.

Và chúng nó cũng vậy, sẽ cố gắng để những sản phẩm sau ngày một tốt hơn và chỉn chu hơn, như lời một người anh đã nói với nó rằng:

“Chúc mấy đứa sẽ giữ mãi được nụ cười như bây giờ, dù có gặp bất kể những khó khăn, thử thách gì đi chăng nữa, vẫn tiếp tục theo đuổi mong ước của mình.”

Vậy nên nó cũng xin mượn những lời này chúc cho mọi người một năm mới với thật nhiều năng lượng tích cực để chăm chút cho những hạt mầm của chính mình, và cảm ơn mọi người vì đã ủng hộ chúng nó trong thời gian qua!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.